Dekadentyzm to nurt w kulturze i sztuce, który charakteryzuje się skrajnym pesymizmem, który rozwinął się pod koniec XIX i na początku XX wieku. Trzeba przy tym dodać, że skoro mowa o pesymizmie, to jednocześnie na pierwszy plan wysuwają się emocje — pesymizm wiąże się w końcu właśnie z emocjami. Utwory powstałe w tym właśnie okresie mają zatem często charakter uczuciowy i odnoszą się do odczuć, a nie do chłodnego osądu rozumu i „szkiełka i oka”.
Leopold Staff i „Deszcz jesienny”
Jednym z najpopularniejszych twórców doby dekadentyzmu był Leopold Staff. W jego utworach również można spotkać wiele skrajnie pesymistycznych wersów i strof. Dobrym przykładem może być tu, chociażby utwór „Deszcz jesienny”, w którym autor już w samym tytule nawiązuje do smutku i przygnębienia. Deszcz wiąże się z szarym, zachmurzonym niebem, brakiem słońca, światła; jesień interpretowana jest również bardzo podobnie — dominują w niej ciemne, pesymistyczne barwy, a sama pora roku jest zakończeniem barwnego lata. Zresztą myśli podmiotu lirycznego również nie nastrajają optymistycznie, ponieważ obracają się wokół tematyki śmierci, która zwraca uwagę na smutny aspekt ludzkiego życia.
Cześć! Jesteśmy Stowarzyszenie
Dom Kultury Niezależnej!
Podaruj nam 1,5%!
Nasz KRS 0000543423.
Dziękujemy!
Kazimierz Przerwy-Tetmajera i „Koniec wieku XIX”
W wierszach Kazimierza Przerwy-Tetmajera rzeczywistość przedstawiana była bardzo podobnie. W wierszu „Koniec wieku XIX” autor wprawdzie nie odwołuje się do natury, by uzyskać pesymistyczny wydźwięk, ale posługuje się wprost wyrazami. Takie słowa jak przekleństwo, ironia, wzgarda, rozpacz, walka z całą pewnością nie nastrajają optymistycznie. Szczególnie jeśli opisują pewien etap historii, który usiany był pewnymi ideami, ale te okazały się tylko snem. Taka ocena rzeczywistości sprawia, że czytelnik może zwątpić w sens jakiegokolwiek ludzkiego działania. Życie ludzkie sprowadzone jest tylko do egzystowania i bezwarunkowego reagowania na bodźce.
Charles Baudelaire i „Spleen”
Dekadentyzm nie pojawia się wyłącznie w twórczości polskich poetów, ponieważ wiersze pełne pesymizmu pisali również zagraniczni autorzy. Był nim na przykład Charles Baudelaire, który w utworze „Spleen” (ang. chandra) operuje kolorami, aby nadać tekstowi posępny wydźwięk. Pisze o ołowianym niebie, szarym świetle, błyskającym spoza chmur i innych nastrajających pesymistycznie zjawiskach.
Podsumowując, należy podkreślić, że autorzy wybierali różne metody oddania pesymistycznego nastroju w swoich tekstach. Często używali odpowiednich słów, mających negatywne konotacje, ale z drugiej strony pisali również o przygnębiających okolicznościach (jesień, deszcz, chmury). Często podmiot liryczny był ustawiany w negatywnym kontekście jak chociażby w wierszu Przerwy-Tetmajera.
Artykuł powstał dzięki dotacji przyznanej przez Narodowy Instytut Wolności-Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego.
Tagi: NIW - CRSO, poezja
Share On Facebook
Tweet It
