Wołyń – słów kilka o filmie

Muszę się przyznać – bardzo bałam się tego filmu. Dzieło Wojtka Smarzowskiego to poniekąd odbicie wspomnień moich przodków z Wołynia. Jako mała dziewczynka słuchałam opowieści babci, dziadka i ciotek – dotyczyły one ludobójstwa na Wołyniu. Wtedy tego nie rozumiałam – nie wiedziałam czemu babcia płacze, czemu nie serwuje mi bajek, jakie zapodaje się małym dzieciom.

Byłam na Wołyniu w ostatniej dekadzie XX wieku (mówię o wyprawie na Wołyń). Wtedy nie było zbyt dużo książek na ten temat, mówiło się o tamtych wydarzeniach niby coraz głośniej, ale nadal po cichu. Jest to pierwszy i zarazem najważniejszy film o tym, co wydarzyło się latem 1943 roku. Film bardzo trudny – bałam się, że wrócą do mnie rodzinne historie wołyńskie. Historie te czekały aż siedemdziesiąt trzy lata na to, by pokazać je światu. Dobrzy sąsiedzi wymordowali w bestialski sposób swoich bardzo dobrych sąsiadów. Polacy żyjący na Wołyniu nie wierzyli w wieści o ludobójstwie, bo kto by mógł uwierzyć, że dwa narody, żyjące obok siebie jak bracia, staną się dla siebie śmiertelnym zagrożeniem. A jednak, nieliczni Polacy uszli z życiem. Dramatycznych scen z lata 1943 roku nie zapomnieli i nie zapomną do końca życia.

Jeśli chodzi o sam film, to zawiera wiele drastycznych scen – moja babcia i ciotki opowiadały o jeszcze gorszych. Pamięć o tych wydarzeniach nie może nigdy umrzeć – chociaż za PRL zamiatano wojenne wspomnienia Polaków zza Buga pod dywan i oznaczano je jako te, które nie mają większego znaczenia historycznego, to jednak po wielu latach Wołyń wyszedł z ukrycia, i to nie tylko za sprawą Wojtka Smarzowskiego.

Nie chcę oceniać filmu jako filmu, nie chcę oceniać gry aktorskiej – po zobaczeniu filmu każdy będzie w szoku, tutaj nadrzędne znaczenie ma prawdziwa historia. Myślę, że jest to filmowa „lektura obowiązkowa”. Na koniec dodam, że tutaj – w Polsce – od kilku lat za sąsiadów mam… wielu Ukraińców.